چهارشنبه ٢٤ مرداد ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


محمد حسن نبوی

محور های سخنرانی در ماه مبارک رمضان

يکی از مباحث مهمّی که مناسب است مبلغين معارف دينی در ماه مبارک رمضان بدان بپردازند، بيان اهميّت اين ماه است.

ماه مبارک رمضان، ماه نزول قرآن، ماه برکات واسعه الهي، و ماهی است که شب قدر در آن قرار گرفته است. اين ماه مهم ترين زمان برای تبليغ معارف دينی است و مبلغان گرامی می توانند با الهام از آيات قرآن و روايات و ادعيه معصومين عليهم السلام، جهت هدايت انسانها برنامه ريزی تبليغی داشته باشند.

ما در اين نوشتار می کوشيم که براساس آيات و روايات معصومين عليهم السلام محورهايی را جهت تبليغات مبلغان عزيز بيان کنيم.

1. اهميت ماه رمضان
يکی از مباحث مهمّی که مناسب است مبلغين معارف دينی در ماه مبارک رمضان بدان بپردازند، بيان اهميّت اين ماه است.
پيامبر اسلام صلی الله عليه و آله در روز آخر ماه شعبان سخنرانی فرموده و با بيان اهميّت ماه مبارک رمضان، مردم را برای ورود به اين ماه آماده می سازند. ايشان می فرمايند:
«اَيُّهَا النّاسُ اِنَّهُ قَدْ اَقْبَلَ اِلَيْکُمْ شَهْرُ اللهِ بِالْبَرَکَةِ وَالرَّحْمَةِ وَالْمَغْفِرَةِ شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللهِ اَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ اَيَّامُهُ اَفْضَلُ الْاَيَّامِ وَ لَياليهِ اَفْضَلُ اللَّيالی وَ ساعاتُهُ اَفْضَلُ السّاعاتِ. هُوَ شَهْرٌ دُعيتُمْ فيهِ اِلَی ضِيَافَةِ اللهِ وَ جُعِلْتُمْ فيهِ مِنْ اَهْلِ کَرامَةِ اللهِ، اَنْفاسُکُمْ فيهِ تَسْبيحٌ وَ نَوْمُکُمْ فيهِ عِبادَةٌ وَ عَمَلُکُمْ فيهِ مَقْبُولٌ؛1) ای مردم! همانا ماهِ خدا به سويتان آمد، با برکت و رحمت و بخشش. ماهی که نزد خدا با فضيلت ترين ماهها است، روزهايش برترين روزها و شبهايش بهترين شبها و ساعاتش با فضيلت ترين ساعات است. اين ماهی است که در آن به ميهمانی خداوند خوانده شده ايد و اهل کرامت الهی قرار داده شديد. نفسهايتان در آن تسبيح (خداوند) به حساب می آيد و خواب شما در آن عبادت است و اعمال شما در آن پذيرفته می شود.»
پيامبر صلی الله عليه و آله در فرازی ديگر فرمودند:
«... اَيُّهَا النّاسُ اِنَّ اَبْوابَ الْجَنانِ فی هذَا الشَّهْرِ مُفَتَّحَةٌ فَاسْئَلُوا رَبَّکُمْ اَنْ لايُغَلِّقَها عَنْکُمْ وَ اَبْوابَ النّيرانِ مُغَلَّقَةٌ فَاسْئَلُوا رَبَّکُمْ اَنْ لايُفَتِّحَها عَليْکُمْ وَالشَّياطينَ مَغْلُولَةٌ فَاسْئَلُوا رَبَّکُمْ اَنْ لايُسَلِّطَها عَليْکُمْ؛2)
ای مردم! همانا درهای بهشت در اين ماه باز شده است؛ پس از خدايتان بخواهيد که بر شما نبندد و درهای جهنّم بسته شده است؛ پس از خدايتان بخواهيد بر شما باز نکند و شيطانها در بندند؛ پس از خدايتان بخواهيد که آنها را بر شما مسلط نسازد.»

2. جايگاه روزه
در ماه مبارک رمضان، يکی از واجبات روزه گرفتن است. بيان اجر و پاداش روزه در اين ماه، زمينه اهتمام به اين واجب الهی را فراهم می سازد.
«عَنْ رَسُولِ اللهِ صلی الله عليه و آله اَنَّهُ قالَ: يَقُولُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: اَلصَّوْمُ لی وَ اَنَا اُجْزِی (اُجْزَي) بِهِ؛3) رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود: خداوند عزيز و جليل می فرمايد: روزه از آن من است و من بدان جزا می دهم (يا من جزای او هستم).»
همچنين رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمودند: «منْ مَنَعَهُ الصَّوْمُ مِنْ طَعامٍ يَشْتَهيهِ کانَ حَقّاً عَلَی اللهِ أَنْ يُطْعِمَهُ مِنْ طَعامِ الْجَنَّةِ وَ يُسْقِيَهُ مِنْ شَرابِها؛4) کسی که روزه او را از غذای مورد علاقه اش باز دارد، بر خداوند حق است که از غذای بهشت به او بخوراند و از نوشيدنيهای بهشت سيرابش کند.»
همچنين لازم است که عواقب روزه خواری و عذابهای اخروی آن بيان شود. ما از باب نمونه يک روايت را بيان می کنيم. امام صادق عليه السلام فرمودند: «مَنْ اَفْطَرَ يَوْماً مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ خَرَجَ رُوحُ الْايمانِ مِنْهُ؛5) کسی که يک روز از ماه رمضان را بخورد، روح ايمان از او خارج می شود.»

3. پرورش تقوي
از مسائل مهم در ماه مبارک رمضان ـ که بايد مبلغان بدان توجه داشته باشند ـ پرورش روحيه تقوی و پرهيزگاری در مسلمانان است.
بيان موضوعاتی در زمينه گناه شناسي، راههای تقويت تقوی و روحيه پرهيز از گناه، عواقب گناه در دنيا و عذابهای اخروی گناه، می تواند بسيار مؤثر بوده، زمينه رشد و هدايت مردم را فراهم سازد.
حالت روزه داری يکی از بهترين موقعيتها برای تقويت روحيه پرهيز از گناه می باشد.
قرآن مجيد می فرمايد: (يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَيْکُمُ الصِّيامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذينَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ)؛6) «ای مؤمنان! روزه بر شما واجب شد، همان گونه که بر پيشينيان شما واجب شده بود؛ شايد پرهيزگار شويد.»
در اين آيه فلسفه تشريع روزه، تقوی قلمداد شده است.
در پايان خطبه شعبانيه، اميرالمؤمنين علی عليه السلام از پيامبر صلی الله عليه و آله سؤال می کند:
بهترين اعمال در اين ماه چيست؟ آن حضرت می فرمايد:
«يا اَبَا الْحَسَن اَفْضَلُ الْاَعْمالِ فی هذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحارِمِ اللهِ؛7) بهترين کارها در اين ماه، پرهيز از گناهان است.»
همچنين پيامبر صلی الله عليه و آله در توصيه های خويش برای ماه رمضان می فرمايند: «وَاحْفَظُوا اَلْسِنَتَکُمْ وَ غَضُّوا عَمّا لايَحِلُّ النَّظَرُ اِلَيْهِ اَبْصارَکُمْ وَ عَمّا لايَحِلُّ الْاِسْتِماعُ اِليْهِ اَسْماعَکُمْ؛8) زبانتان را حفظ کنيد و چشمانتان را از آنچه نگاه بدان حرام است فرو بنديد و گوشهايتان را از آنچه شنيدن آن حلال نيست، ببنديد.»

4. توبه
در ماه مبارک رمضان زمينه توبه فراهم است و مبلغان با انذار مردم و اميدوار ساختن آنان به فضل و رحمت واسعه الهي، می توانند آنها را به بازگشت و توبه فرا خوانند، از اين رو بهتر است مباحثی پيرامون توبه و شرائط توبه و استغفار مطرح و انسانها را به بازگشت به خداوند فرا خوانند.
طرح اين مباحث به ويژه در شبهای قدر از جايگاه خاصّی برخوردار است.
پيامبر صلی الله عليه و آله می فرمايند: «... فَاِنَّ الشَّقِی مَنْ حُرِمَ غُفْران اللهِ فی هذَا الشَّهْرِ الْعَظيمِ؛9) همانا شقی كسی است كه از بخشش خداوند در اين ماه با عظمت محروم شود.»
و در بخش ديگری از سخنان خود می فرمايند:
«اِنَّ اَنْفُسَکُمْ مَرْهُونَةٌ بِاَعْمالِکُمْ فَفکُّوها بِاسْتِغْفارِکُمْ وَ ظُهُورَکُمْ ثَقيلَةٌ مِنْ اَوْزارِکُمْ فَخَفِّفُوا عَنْها بِطُولِ سُجُودِکُمْ وَاعْلَمُوا اَنَّ اللهَ اَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ اَنْ لايُعَذِّبَ الْمُصَلّينَ وَ السّاجِدينَ وَاَنْ لايُرَوِّعَهُمْ بِالنّارِ يَوْمَ يَقُومُ النّاسُ لِرَبِّ الْعالَمينَ؛10) جانهای شما در گرو اعمالتان است، پس آنها را با استغفارتان آزاد کنيد، و پشتهای شما از گناهانتان سنگين است، پس با سجده های طولانی از سنگينی آن بکاهيد، و بدانيد که خداوند به عزت خود قسم ياد کرده است که نمازگزاران و سجده کنندگان را عذاب نکند و در روزی که انسانها در برابر خداوند برانگيخته می شوند، آنها را با آتش نترساند.»

5. روزه قلب
از آنجا که ماه رمضان بهترين زمان رشد و سير معنوی انسان است، روزه داران می توانند علاوه بر خودداری از خوردن و آشاميدن و کنترل اعضاء و جوارح، به کنترل قلب پرداخته و ضمن پاک سازی درون از کينه، حسد و بدخواهی ديگران، قلب خود را از افکار پليد و گناه آلود پاک کرده و متوجه خداوند گردانند. مبلغ می تواند با استفاده از روايات، مخاطبان خود را در پاکسازی قلب و درون کمک نمايد.
اميرالمؤمنين علی عليه السلام می فرمايد: «صَوْمُ الْقَلْبِ خَيْرٌ مِنْ صِيامِ اللِّسانِ وَصَوْمُ اللِّسانِ خَيْرٌ مِنْ صِيامِ الْبَطْنِ؛11) روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شکم است.»

6. اهتمام به قرآن
ماه رمضان بهار قرآن است. امام صادق عليه السلام فرمودند: «لِکُلِّ شَيْءٍ رَبيعٌ وَ رَبيعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضان؛12) هر چيزی بهاری دارد و بهار قرآن ماه رمضان است.»
همچنين امام رضا عليه السلام فرمودند: «... مَنْ قَرَأَ فی شَهْرِ رَمَضانَ آيَةً مِنْ کِتابِ اللهِ کانَ کَمَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فی غَيْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ؛13) هر کس آيه ای از قرآن را در ماه رمضان بخواند، مانند کسی است که يک ختم قرآن در غير از ماه رمضان خوانده است.»
مبلّغين گرامی می توانند:
الف. با بيان ثواب و اجر قرائت قرآن، مردم را به تلاوت کلام الله مجيد ترغيب کنند.
ب. برنامه قرائت قرآن را در مسجد و مجموعه های ديگر برای آقايان و بانوان راه اندازی کنند.
ج. جلسات تفسير قرآن برگزار کنند.
د. آموزش روخوانی قرآن برای سطوح مختلف سنّی داشته باشند.
و البته در برگزاری جلسات قرائت و آموزش قرآن می توانند از نيروهای فرهنگی و علاقه مند استفاده کنند.

7. ماه رمضان، اوج پرستش
همه کارهای نيکو دارای اجر و پاداش است، ليکن همه نيکيها و عبادتها در ماه رمضان از اجر و پاداش ويژه و بسيار گسترده تر از ماههای ديگر برخوردار است.
مبلّغ می تواند با ترغيب مؤمنين به مستحبات و بيان اجر و پاداش اخروی و آثار و برکات دنيوی آن، مردم را با انجام مستحبات آشنا سازد.
پيامبر صلی الله عليه و آله می فرمايد: «مَنْ تَطَوَعَّ فيهِ بِصَلاةٍ کَتَبَ اللهُ لَهُ بَرائَةً مِنَ النّارِ وَ مَنْ اَدّی فيهِ فَرْضاً کانَ لَهُ ثَوابُ مَنْ اَدّی سَبْعينَ فَريضَةً فيما سِواهُ مِنَ الشُّهُورِ وَ مَنْ اَکْثَرَ الصَّلاةَ عَلَی ثَقَلَ اللهُ ميزانَهُ يَوْمَ تَخِفُّ الْمَوازينُ؛14) کسی که نماز مستحبی در ماه رمضان بخواند، خداوند آزادی از آتش جهنّم را برای او مقرر می سازد و کسی که عمل واجبی را در آن انجام دهد، ثواب انجام هفتاد واجب در ماههای ديگر را خواهد داشت و کسی که زياد بر من صلوات فرستد، خداوند ميزان او را سنگين می کند در روزی که ميزانها سبک است.»

چند تذکر:
الف. بهتر است در مجالس پس از توصيه به انجام عملی مستحب، فرصتی ايجاد شود تا مردم آن عمل را انجام داده، لذّت پرستش را احساس کنند.
ب. مناسب است به مردم توصيه شود که از جملة واجبات، خمس می باشد و اگر در ماه رمضان انجام شود از اجر بيشتری برخوردار است؛ البته بايد توجّه داشت کسانی که سال خمسی دارند، در زمان خود بايد تکليفشان را انجام دهند، و در صورت نياز بهتر است فروعی که سؤال می شود، به دقت بررسی شود و به مردم پاسخ داده شود.

8. دعا
بيان جايگاه دعا و اهمّيت آن برای مردم و برگزاری جلسات دعا از برنامه ها و موضوعات مناسب در ماه مبارک رمضان می باشد. بهتر است در جلسات دعا فرازی ترجمه و توضيح داده شود. از مسائل ديگری که پسنديده است، عادت دادن مردم به دعا به زبان عربی و يا به زبان مادری در بعد از نماز است که بدان سفارش شده است.
پيامبر صلی الله عليه و آله فرمود: «وَارْفَعُوا اِلَيْهِ اَيْدِيَکُمْ بِالدُّعاءِ فی اَوْقاتِ صَلاتِکُمْ فَاِنَّها اَفْضَلُ السّاعاتِ يَنْظُرُ الله عَزَّ وَجَلَّ فيها بِالرَّحْمَةِ اِلی عِبادِهِ يُجيبُهُمْ اِذا ناجوهُ وَ يُلَبّيهِمْ اِذا نادوهُ وَ يَسْتَجيبُ لَهُمْ اِذا دَعَوْهُ؛15) دستهای خودتان را در وقتهای نماز برای دعا به سوی او بالا بريد، برای اينکه اين وقت بهترين زمان (برای دعا)ست که خداوند عزّ وجلّ به بندگانش نظر رحمت می افکند. اگر از او درخواست کنند جوابشان می دهد و اگر او را بخوانند می پذيرد و اگر دعا کنند مستجاب می گرداند.»
 

9. رشد عواطف
در ماه رمضان به دليل کم خوردن و کم شدن شکم بارگيها، آمادگی برای رشد عواطف انسانی فراهم می آيد. در اين زمان، فرصت بسيار ارزشمندی برای پرورش فضائل انسانی بوجود می آيد.
پيامبر صلی الله عليه وآله سفارش می کنند که مسلمانان در ماه مبارک رمضان اموری را رعايت کنند:
«وَ تَصَدَّقُوا عَلی فُقَرائِکُمْ وَ مَساکينِکُمْ وَ وَقِّرُوا کِبارَکُمْ وَارْحَمُوا صِغارَکُمْ؛16)
بر فقراء و بيچارگانتان ببخشيد، به بزرگانتان احترام کنيد، به کوچک ترهايتان محبّت کنيد و با خويشانتان ارتباط برقرار کنيد.»
در جای ديگر می فرمايند: «تَحَنَّنُوا عَلی اَيْتامِ النّاسِ يُتَحَنَّنُ عَلی اَيْتامِکُمْ؛17) بر يتيمان مردم مهربان باشيد تا به يتيمان شما رحم کنند.»
همچنين در مورد اطعام روزه داران می فرمايد: «مَنْ فَطَّرَ مِنْکُمْ صائِماً مُؤْمِناً فی هذَا الشَّهْرِ کانَ لَهُ بِذلِکَ عِنْدَ اللهِ عِتْقُ نَسِمَةٍ وَ مَغْفِرَةٌ لِمَا مَضی مِنْ ذُنُوبِهِ؛18) کسی که روزه دار مؤمنی را در ماه رمضان افطاری دهد، نزد خداوند اجر آزاد سازی بنده ای دارد و موجب بخشش همه گناهان گذشته اش می شود.»
روحانيون می توانند برای هر يک از رفتارهای عاطفی روزی را مقرر، و سعی کنند مردم را به اين امور خير ترغيب نمايند؛ مثلاً در يک روز از صلة رحم بحث شده، مقرر گردد مخاطبان تا فردا حداقل به ديدار دو مورد از اقوام خود بروند و....

10. ياد قيامت
از مباحث بسيار جذّاب و مؤثر در ماه مبارک رمضان، توجّه دادن به قيامت است. مباحث مربوط به قيامت ممکن است به صورت يک سلسله سخنرانی در طول ماه مبارک رمضان مطرح گردد، و اگر مباحث ديگری در نظر باشد، مناسب است در طول ماه رمضان حداقل چند سخنرانی به توجّه دادن به قيامت اختصاص يابد.
پيامبر صلی الله عليه و آله ياد قيامت را در اذهان روزه داران بدين گونه زنده می کند:
«وَاذْکُرُوا بِجُوعِکُمْ وَ عَطَشِکُمْ فيهِ جُوعَ يَوْمِ القِيامَةِ وَ عَطَشَهُ؛19) با گرسنگی و تشنگی در ماه رمضان، به ياد گرسنگی و تشنگی روز قيامت بيافتيد.»

 


پی‌نوشت:
1) بحارالانوار، ج93، ص356.
2) همان.
3) همان، ج93.، ص258.
4) همان، ج40، ص331.
5) وسائل الشيعه، ج10، ص245.
6) بقره/183.
7) بحار الانوار، ج93، ص356.
8) همان.
9) همان.
10) همان.
11) غرر الحکم، ص176.
12) اصول کافي، ج2، کتاب فضل القرآن، ص63.
13) بحار الانوار، ج93، ص341.
14) همان، ج93، ص356.
15) همان.
16) همان.
17) همان.
18) همان.
19) همان.
منبع: ماهنامه اطلاع رساني، پژوهشي، آموزشي مبلغان شماره71.





تاریخ ارسال مطلب : پنج شنبه ٢٧ ارديبهشت ١٣٩٧ / شماره خبر : ١١٧٩٠٦ / تعداد بازدید : 4947/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج