پنج شنبه ٢٢ آذر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > خبر خوان 
ماهنامه مبلغان


وظایف حوزه‌های علمیه (1)؛

حوزه تئوریک

نام گذاری سالها از سوی مقام معظم رهبری(حفظه الله) که به مثابه یک سیاستگذاری کلان و تعیین خط و مشی کشور در یک سال است؛ برای تمامی نهادها و دستگاه‏های اجرایی، مدیریتی، فرهنگی و غیره حامل یک مشی سیاسی، مدیریتی و اجرایی است که آن‌ها را مکلف به تحقق آرمان، هدف و سیاستی می‏سازد که از جانب عالی‏ترین مقام کشور وضع و به آن‌ها ابلاغ شده است.

وظایف حوزه‌های علمیه (1)؛ نسبت به شعار سال 96

داود موذنیان

نام گذاری سالها از سوی مقام معظم رهبری(حفظه الله) که به مثابه یک سیاستگذاری کلان و تعیین خط و مشی کشور در یک سال است؛ برای تمامی نهادها و دستگاه‏های اجرایی، مدیریتی، فرهنگی و غیره حامل یک مشی سیاسی، مدیریتی و اجرایی است که آن‌ها را مکلف به تحقق آرمان، هدف و سیاستی می‏سازد که از جانب عالی‏ترین مقام کشور وضع و به آن‌ها ابلاغ شده است.

حوزه علمیه به عنوان یک نهاد انقلابی، فکری، فرهنگی و علمی یکی از مهم‏ترین مخاطبین این سیاستگذاری می‏باشد که در تئوریزه کردن، تبیین و تحلیل، تبلیغ و تحقق شعار سال نقشی انکارناشدنی و پراهمیت دارد. به نظر می‏رسد نقش حوزه علمیه در سه حوزه تئوریک، تبلیغ و عمل قابل واکاوی باشد که در نوشتار پیش رو این نقش را نسبت به شعار امسال در حوزه تئوریک بررسی می‏کنیم:

حوزه تئوریک

با توجه به سرمایه‏ها و پشتوانه‏های علمی حوزه علمیه، جایگاه و نقش حوزه و روحانیت در حوزه تئوریک نقشی بی‌بدیل است که می‏توان آن را در چندین شاخه مورد تفحص قرار داد. در ذیل به برخی از آن‌ها اشاره می‏شود:

الف) تبیین مبانی تولید

از شاخه‏هایی که می‏توان در حوزه‏ تئوریک بدان اشاره کرد، نقش حوزه علمیه و روحانیت در تئوریزه کردن و تبیین مبانی تولید با رویکردی اجتهادی و استخراج مبانی، اصول و مؤلفه‌های آن در بستر فقه با توجه به منابع اجتهادی است. به عنوان مثال یکی از دلایل ضرورت حمایت از تولید ملی، ضرورت عملی ساختن اصل عزت مسلمانان در برابر کفار است. عزتمندی دارای جوانبی است که بخش مهمی از آن منوط به ساماندهی امور دنیا و تأمین معاش و تقویت اقتصاد جامعه است. پس، اصل عزتمندی مسلمانان اقتضا می‏کند که به مسائل مالی و اقتصادی اهمیت بدهند.

ادله دیگری که در حمایت از تولید داخلی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد، ادله‏ای است که از اتلاف، تبذیر و اسراف اموال نهی می‏کند؛[1]زیرا زمانی که به مقدار عظیم منابع ارزی و مالی که به واسطه عدم حمایت از تولید ملی و واردات محصولاتی که می‏تواند در داخل ساخته شود و نیز به ضرری که در پی رکود تولید به سرمایه‌های انسانی و مالی کشور وارد می‏شود بیندیشیم، مفهوم واقعی اتلاف و اسراف را بهتر می‏یابیم.

ب) مسئله قاچاق کالا و واردات بی‌رویه

بر این اساس، یکی از زمینه‏هایی که در حوزه تئوریک لازم است بدان پرداخته شود، موضوع قاچاق کالا و واردات بی رویه در کشور است که باعث کاهش تولیدات داخلی، و ایجاد مشکل در اکثر کارخانجات و کارگاه‏ها می‏شود. مردم به واسطه سبک زندگی ناصواب بیش‏تر به سمت خرید کالاهای خارجی تمایل نشان می‏دهند - که در بحث حوزه تبلیغ بیش‏تر توضیح داده خواهد شد –و این موجب ورشکستگی کارخانجات و کارگاه‏ها، کاهش تولید ملی، کاهش قدرت رقابت‌پذیری کالاهای تولید داخل در مقابل کالاهای خارجی، نابسامانی اقتصادی، افزایش رشد بیکاری، افزایش ناهنجاری‌های اجتماعی مانند قاچاق، اعتیاد و ... در جامعه می‏شود.

ج) مسئله ربا، اقتصاد و بانکداری ربوی

از دیگر موضوعات در حوزه تئوریک، مسئله ربا در اقتصاد و نظام بانکداری ربوی است. اقتصاد ربوی ویرانگر است و در قرآن، ربا به عنوان جنگ با خدا یاد شده است: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِیَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُوْمِنِینَ . فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُوُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ»[2]؛ «اى كسانى كه ایمان آورده‏اید! تقواى الهى پیشه كنید و آنچه را از (مطالبات) ربا باقى مانده است، رها كنید، اگر ایمان دارید! پس اگر چنین نكردید (بدانید كه) اعلان جنگ با خدا و رسولش داده‏اید و اگر توبه كنید (اصل) سرمایه‏هاى شما از آنِ خودتان است (و در این صورت) نه ستم مى‏كنید و نه بر شما ستم مى‏شود.»

باید به این مهم توجه کرد که سرمایه‏های حاصل از ربا توسط بانکها به طور مستقیم و غیر مستقیم در جامعه در گردش است و خواه ناخواه جامعه را گرفتار اثرات شوم آن می‏کند. این اثرات شوم در نظام تربیتی جامعه نیز تبعات سنگینی از خود بر جا می‏گذارد؛ چراکه برای تدبر کننده در آیات و روایات جایی برای انکار این مهم باقی نمی‏ماند که وقتی جامعه‏ای با نظام اقتصاد غیر اسلامی و ربوی شکل گرفت، به تبع آن از آرمانها و اصول اخلاقی و تربیتی فاصله می‏گیرد.

«جنگ واقعی، جنگ اقتصادی و تحریم و گرفتن عرصه کار و فعالیت و فناوری در کشور است.»[3]

این فرمایش مقام معظم رهبری(حفظه الله) و سایر بیانات ایشان در این باره، مسئولیت حوزه را در قبال تبیین مؤلفه‏ها و مبانی اقتصاد اسلامی بیش از پیش سنگین‏تر می‏کند. به نظر می‏آید که حوزه در این خصوص بسیار منفعلانه و کُند عمل کرده است تا جایی که وقتی حضرت آیت الله جوادی آملی در این زمینه فرمایشاتی ارائه می‏دهند، یک اقتصادخوانده حامی دولت در برنامه مناظره سیما و در واکنش به مواضع و فتاوای اقتصادی ایشان می‏گوید: اینکه فلان شخصیت دینی درباره اقتصاد نظر می‌دهد، یکی از مشکلات اقتصادی ماست و نباید سیاست اقتصادی را دیکته کند! شخصیت دینی باید درباره دین نظر بدهد، همان گونه که یک پزشک هم باید در زمینه پزشکی اظهار نظر کند و همان گونه که یک معلم اقتصاد نباید فتوای شرعی بدهد.[4]

و عجیب اینکه شخص یادشده خود از مؤسسان و عضو هیئت مدیره انجمن اقتصاد اسلامی است و در عین حال، با نگاهی سکولار در حوزه دین و اقتصاد، از علما می‌خواهد به قلمرو اقتصاد ورود نکنند! اکنون بهتر می‌توان فهمید که چرا اقتصاد مقاومتی در کشورمان با وجود تأکیدات بسیار بالای مقام معظم رهبری(حفظه الله) راه به جایی نمی‌برد. این اظهارات سخیف در پاسخ به سؤال کارشناس برنامه عنوان شد که پرسید: چرا دولت نسبت به نگرانی علمایی همچون آیت‌الله جوادی آملی پیرامون وضعیت نگران‌کننده نظام بانکی پاسخگو نیست؟

د) تبیین مبانی اشتغال

از نمونه‌های این مبانی در نظریه پردازی بحث اشتغال و تولید ملی، شاید بتوان به مفاهیم قرآنی چون «تعاون» در آیه «تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏»[5]و آیات مشابه اشاره کرد. از این حیث که یکی از بهترین زمینه‌های تعاون، مقوله کار و اشتغال است.

همچنین از تأثیرات مسئله اشتغال در نظام خانواده، نظام تربیتی، مفاسد اجتماعی، ازدواج، مسئله جمعیت کشور و تولید نسل، فقر و صدها عنوان دیگر اجتماعی نباید غفلت کرد؛ بلکه این موضوع جزیی از رسالات حوزه است که در حیطه نظریه پردازی باید بدان اهمیت داد و ورودی ملموس داشت. در این راستا می‏توان به نقش بی‌بدیل حوزه در مسائلی چون: مؤلفه‌های اشتغال و اشتغال‏زایی اسلامی و ارائه مدل اسلامی در این باب، وظایف دولت و حکومت اسلامی در باب اشتغال، هنجارها و ناهنجاری‌های محیطهای کاری، رفتار، اخلاق و تقوای کار و ارائه مدلهای اسلامی در این باب، رابطه زن و مرد در محیطهای کاری، اشتغال بانوان، اشتغال طلاب و ده‏ها مسئله دیگر اشاره کرد.

ﻫ) آسیب شناسی در حوزه‏های تولید و اشتغال

نهادها و ارگانهای مختلفی وظیفه آسیب شناسی این دو موضوع را دارند؛ اما در این حین نمی‏توان از جایگاه مؤثر حوزه علمیه در این زمینه صرف نظر کرد. آسیب شناسی رفتاری و فرهنگی مردم در زمینه تولید و اشتغال و اینکه چرا بسیاری از مردم گمان می‏کنند کالای ساخت خارج بهتر از محصولات داخلی است و عمر و کارکرد بیش‏تری دارد، در حالی که در کشور تولیداتی بهتر از نمونه‌های خارجی‏شان ساخته می‏شود و نیز ناهنجاری‌های رفتاری کارگران و کارفرمایان ایرانی نسبت به کارگران و کارفرمایان خارجی و اینکه چه عواملی باعث می‏شود در بسیاری از کشورها ساعات کار مفیدتری نسبت به ما داشته باشند؟!

اطلاعات آماری نشان می‌دهد کار مفید ایرانیان در مقایسه با بسیاری از کشورها مانند ترکیه، ژاپن، کره جنوبی، چین و حتی پاکستان و افغانستان بسیار کم‏تر است.

جدول وضعیت ساعات کار مفید در 11 کشور جهان[6]

کشور

ساعت کار مفید (سالیانه)

ایران

ساعت 800

ژاپن

ساعت 2420

کره جنوبی

ساعت 1900

چین

ساعت 1420

آمریکا

ساعت 1360

ترکیه

ساعت 1330

پاکستان

ساعت 1100

افغانستان

ساعت 950

آلمان

ساعت 1700

کویت

ساعت 600

عربستان

ساعت 720

 

 

اینجاست که حوزه علمیه باید با ورود تخصصی به بحث آسیب‌شناسی و ارائه راهکارها و مدلهای اسلامی قدمی مهم در رفع این آسیبها و ناهنجاری‌های محیطهای کاری داشته باشد.

ادامه دارد....

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. مطالعه‏ای فقهی در اهمیت تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی، حجت الاسلام والمسلمین رضا اسلامی، خرد نامه همشهری، 1391ش، ش 96.

[2]. بقره/ 278 –279.

[3]. بیانات مقام معظم رهبری(حفظه الله)، مورخ 27/11/1395.

[4]. برای اطلاعات بیش‏تر ر.ک: آرشیو روزنامه کیهان، مورخ 15/1/96 ؛ همچنین آرشیو شبکه یک صدا و سیما.

[5]. توبه/ 12.

[6]. خبرگزاری مهر، شناسه خبر: 1604196،جمعه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۱.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 216.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ١٧ مهر ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٣٣٠١ / تعداد بازدید : 112/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج