يکشنبه ٢٩ مهر ١٣٩٧
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
صفحه اصلی صفحه اصلی اخبار و رویدادها اخبار و رویدادها تحقیقات و مقالات تحقیقات و مقالات توشه تبلیغتوشه تبلیغ روضه ها و مدایح روضه ها و مدایح ویژه نامه ها ویژه نامه ها
دانلود نرم افزار دانلود نرم افزار سبک زندگی سبک زندگی تاریخ معصومینتاریخ معصومین روش تبليغ روش تبليغ نقشه سایت نقشه سایت ارتباط با ما ارتباط با ما
صفحه اصلی > تحقیقات،مقالات > فرهنگ و اندیشه > خانه و خانواده 
ماهنامه مبلغان


فتنه یا زینت!؛ بررسی دیدگاه شریعت دربارۀ جمعیت (2) -1

شبهه اول: فرزند کم‏تر، آسایش بیش‏تر

در شمارۀ گذشته (مبلغان 216) با مروری بر آیات و روایات مرتبط، اصل مطلوبیت تکثیر نسل را از منظر شریعت مترقی اسلام و حکم اولی و ثانوی آن اثبات نمودیم. در این شماره به چند شبهۀ رایج درباره فرزندآوری پاسخ خواهیم داد.

فتنه یا زینت!؛ بررسی دیدگاه شریعت دربارۀ جمعیت (2)

صالح قاسمی

اشاره

در شمارۀ گذشته (مبلغان 216) با مروری بر آیات و روایات مرتبط، اصل مطلوبیت تکثیر نسل را از منظر شریعت مترقی اسلام و حکم اولی و ثانوی آن اثبات نمودیم. در این شماره به چند شبهۀ رایج درباره فرزندآوری پاسخ خواهیم داد.

شبهه اول: فرزند کم‏تر، آسایش بیش‏تر

حدیث شریف «عیال کم‏تر، یکی از دو آسایش است.» چگونه با سیاست افزایش جمعیت قابل جمع خواهد بود؟

برخی از کارشناسان با استناد به معدودی از روایات، معتقدند که دین دربارۀ فرزندان بیش‏تر حکم مشخصی ندارد. یکی از این روایات، همانی است که در این پرسش آمده است. متن این روایت چنین است: «قِلَّةُ العِیالِ أحَدُ الیَسارَین؛[1]عیال کم‏تر، یکی از دو آسایش است.» این روایت از رسول خدا(صلی الله علیه و آله)، امیر مؤمنان علی و امام صادق(علیهما السلام) نقل شده است؛ اما باید دید معنای دقیق آن چیست؟

در این روایت کلمه «یسار» موجب شده برخی گمان کنند این حدیث، مردم را به کمی جمعیت تشویق میکند. بنابراین، بهتر است قبل از هر چیز معنای دقیق این کلمه را بدانیم. «یسار» به معنای بینیازی و توانگری است.[2]این کلمه به معنای راحتی نیز آمده است.[3]با توجه به این دو معنا، باید دید که آیا این روایت می‎تواند به معنای تأیید فرزندآوری کم‏تر باشد یا نه؟ به دلایلی که در ادامه می‎خوانیم، از این روایت نمیتوان چنین برداشتی کرد.[4]

اولاً این روایت میفرماید که به دو وسیله راحتی یا بینیازی کسب میشود: کم بودن عیال و کار کردن بیش‏تر. در اصل این روایت خبر از یک واقعیت میدهد و در آن توصیه و دستوری نبوده، در مقام ارزشگذاری هم نیست. اگر از این روایت معنای ارزشگذاری را برداشت کنیم، باید با توجه به روایت «السَّفَرُ أَحَدُ الْعَذَابَيْن‏؛[5]سفر یکی از دو عذاب است.» بگوییم که سفر از نظر دین کار بدی است، در حالی که هم در آیات و هم در روایات به مسلمانان توصیه شده است که به سفر بروند و در بیش از ده آیه از قرآن، انسان به سیر در روی زمین ترغیب شده و پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نیز فرموده است: «مسافرت کنید تا تندرست بمانید.»[6]

ثانیاً اگر هم بخواهیم حکمی از این روایت استنباط کنیم، آن حکم چیزی جز حرام نبودن کم عیالی نیست؛ یعنی اگر کسی برای توانگر شدن از میان دو راه کم کردن از عیال یا بیش‏تر کردن کسب مال، راه کم کردن عیال را انتخاب کند، کار حرامی مرتکب نشده است.

ثالثاً بر فرض که این روایت، جنبۀ تشویقی داشته باشد - که ندارد - اساساً عیال برخلاف معنی مصطلح آن در فارسی که به فرزندان اطلاق می‎شود، در عربی مساوی با فرزند نیست که از این روایت بتوان استفاده کرد دین با کم بودن فرزندان موافق است؛ بلکه عیال به هر کسی میگویند که انسان خرج زندگی او را بر عهده دارد،[7]پس عیال شامل زن، فرزند، پدر و مادر واجب النفقه، عبد، کنیز و حتی به قول برخی، میهمان است. پس چرا به سراغ برخی از میان مصادیق عیال؛ یعنی فرزند میرویم؟

رابعاً این روایت را باید کنار روایات بسیار فراوان و متواتری گذاشت که به بیش‏تر کردن تعداد فرزندان توصیه میکند و به همین دلیل باید گفت: اگر هم از این روایت تشویق به کم کردن از عیال برداشت شود، ارتباطی به فرزندآوری کم‏تر نخواهد داشت.

خامساً همان‌طور که میدانید، کم و زیاد امری نسبی است. آیا از کم بودن عیال میتوان برداشت کرد که مقصود، یک یا دو فرزند است؟ در گذشته‌ای که داشتن هفت یا هشت فرزند بسیار عادی بوده، داشتن سه یا چهار فرزند، کم بود. امروز که یک تا دو فرزند معمول است، داشتن سه فرزند هم زیاد به حساب میآید؛ یعنی کم آن زمان، زیاد امروز است، پس ما نمیتوانیم با توجه به این روایت یک یا دو بچه داشتن را تأیید کنیم.

از سوی دیگر، ما در سیرۀ عملی معصومین(علیهم السلام) داشتن تعداد زیاد فرزندان را میبینیم. به طور متوسط هر امامی ـ بدون احتساب امام زمان(علیه السلام) - بیش از 9 فرزند داشته است. (رسول خدا(صلی الله علیه و آله) 8، امام علی(علیه السلام) 17، امام حسن(علیه السلام) 12، امام حسین(علیه السلام) 11، امام سجاد(علیه السلام) 15، امام باقر(علیه السلام) 7، امام صادق(علیه السلام) 10، امام کاظم(علیه السلام) 26، امام رضا(علیه السلام) 1، امام جواد(علیه السلام) 4، امام هادی(علیه السلام) 5 و امام حسن عسگری(علیه السلام) 1 فرزند).

____________________________________________________

پی‌نوشت‌ها:

[1]. قرب الاسناد، عبدالله بن جعفر حمیری، مؤسسه آل‌البیت(علیهم السلام)، قم، 1413ق، ص 116؛ نهج البلاغه، سید رضی، تصحیح: صبحی صالح، نشر هجرت، قم، چاپ اول، 1414ق، کلمات قصار 141؛ من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق، ج 4، ص 416.

[2]. مجمع البحرین، فخرالدین طریحی، نشر مرتضوی، تهران، 1375ش، ج 3، ص 522.

[3]. مفردات الفاظ قرآن، حسين بن محمد راغب، ترجمه غلامرضا خسروي، نشر مرتضوي، تهران، چاپ دوم، 1374ش، ج 1، ص 891.

[4]. متأسفانه برخی از کارشناسان در اواخر دهه شصت که موضوع ترغیب مردم به فرزند‌آوری کم‏تر مطرح شد، این روایت را به معنای تأیید فرزندآوری کم‏تر از سوی دین دانستند.

[5]. غرر الحکم و درر الکلم، عبدالواحد آمدی، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1410ق، ص 87.

[6]. من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 265.

[7]المصباح المنیر، احمد عبدالرئوف فیومی، دارالفکر، بیروت، 1416ق، ج 2، ص 438.

منبع: ماهنامه اطلاع‌رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان، شماره 217.





تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ٣ مهر ١٣٩٧ / شماره خبر : ٤٠٢٩٢٢ / تعداد بازدید : 66/ محبوب کن - فیس نما / داغ کن - کلوب دات کام

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج